مقاله دفتر سبز بهاران نگرشی بر ساختار و محتوای اشعار و آثار سیمین بهبهانی شاعر معاصر

مقاله دفتر سبز بهاران نگرشی بر ساختار و محتوای اشعار و آثار سیمین بهبهانی شاعر معاصر در 31 صفحه ورد قابل ویرایش
دسته بندی تاریخ و ادبیات
فرمت فایل doc
حجم فایل 23 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 31

مقاله دفتر سبز بهاران نگرشی بر ساختار و محتوای اشعار و آثار سیمین بهبهانی شاعر معاصر

فروشنده فایل

کد کاربری 6017

مقاله دفتر سبز بهاران نگرشی بر ساختار و محتوای اشعار و آثار سیمین بهبهانی شاعر معاصر در 31 صفحه ورد قابل ویرایش

چكیده

شعر ایرانی، در عصر حاضر، توانسته است چهره های برجسته ایی را به قلمرو فرهنگ این سرزمین عرضه دارد، از جملة این افراد، سیمین بهبهانی، شاعر و نویسندة معاصر است.

یكی از مواردی كه باعث شهرت سیمین و شعر او گردیده است، تحولی است كه وی در قالب غزل بوجود آورده است، به این صورت كه با ایجاد مضامین و موضوعات نو و ریختن آن در همان قالب غزل قدیم و سخن گفتن از دردها و مشكلات مردم، مجموعه شعرهایی را به عالم شعر و ادب تقدیم نمود كه نشان می دهد كه شعر وی زبان همدلی با مردم زمانش است و بنابراین باید سیمین را یك شاعر اجتماعی و مردمی دانست. قابل ذكر است كه وی در غزل قدیم هم شعر سروده اما به گفتة خود این كار وی را قانع ننموده است و پیوسته به این هدف می اندیشیده كه سخن از دل بگوید و یك شاعر تأثیر گذار باشد و دیگر سخن از مكررات و مضامین تكراری به میان نیاورد.

در این گفتار سعی شده است كه با نگرش و درنگی هرچند كوتاه به شعر و قصه و خاطرات سیمین، برخی از ویژگیها و مضامین و عوامل مؤثر در ایجاد كلام وی مورد ارزیابی قرار گیرد.

فهرست مطالب

عنوان صفحه

-مقدمه و پیشگفتار

-ویژگیهایی از شعر سیمین

-پاره ای از مضامین شعر سیمین

– عشق

– زن

– نگرشی بر قصه ها و خاطرات سیمین

– معرفی آثار سیمین بهبهانی

– عوامل موثر در ایجاد شعر از دیدگاه سیمین

– نتیجه گیری

– فهرست منابع و مآخذ

مقدمه و پیشگفتار
من دیده ام رنگین كمان را خندیده در ذرات باران

من خوانده ام رازی نهان را، در دفتر سبز بهاران

تغییر فصل بی بری را، سرسبزی و بار آوری را

حس كرده انگشتان سردم، در برگجوش شاخساران

كنكاش سرخ لاله ها را، در خلوت خاموش صحرا

دیدم كه دارد داستانها، از چاره جویی های یاران

آن دانه ی خاكی چه بودا – پوسیدن تن را پذیرا-

از ساقه ی نو رسته فردا، چون خود پدید آرد هزاران

من دیده ام جبر زمان را، نابودی فرسودگان را

نادیده بگذشتند اما، از دیدنیها دیده داران

از راستی در گونه ی گل، رنگین شود خون تكامل

اما دروغین است و رسوا، سرخاب این صورت نگاران

از بوته ی خوشبوی گلپر، از پونه ی شاداب نوبر

آیا توان گفتن پیامی، با كرم های گنده زاران؟

ای روز خوب آفتابی، با آسمان پاك و آبی

آخر بگو كی می شتابی، تا مرز این شب زنده داران؟

( رستاخیز، ص 327 )
از سالهای آب و سراب
مقدمه و پیشگفتار

قرن معاصر بانوان شاعری را در دامان خود پرورده است كه هر یك به سهم خود چنان ذوق و ابتكاری در كار سرودن شعر از خود نشان داده اند كه روزگار، سخن ایشان را هرگز به فراموشی نخواهد سپرد و سیمین بهبهانی یكی از آنان است. سیمین بهبهانی ( خلیلی ) به سال 1306 ه.ش. در تهران متولد شد. پدرش عباس خلیلی نویسنده و روزنامه نگار و صاحب ده ها تالیف بود و مادرش فخر عال خلعتبری نیز شاعر و نویسنده و روزنامه نگار بود. وی تحصیلات دانشگاهی را در رشته ی حقوق قضایی به پایان رساند و از چهارده سالگی به شعر گفتن پرداخت. ابتدا با چهار پاره های نیمایی شروع نمود و بعد به گفتن غزل روی آورد ؛ اما درغزل تحولی عظیم به وجود آورد. زندگی سراسر نشیب و فراز و پرحادثه ی سیمین از كودكی تا نوجوانی شرحی بیش از حوصله ی این گفتار است و برای آگاهی از آن، می توان به شرحی كه او با قلم شیرین و نثر دلاویز و روشن خود به عنوان مقدمه ای بر “ گزینه اشعار ” خود نوشته مراجعه كرد.[1]

اما وی تنها شاعر نبود بلكه همچو پدر و مادرش به نویسندگی نیز می پرداخت؛ قصه و خاطرات و مقالات وی می تواند مطلب فوق را تایید نماید.

سیمین بهبهانی. شاعر معاصر، كه در غزل سرایی و اشعار غنایی توانایی خود رانشان داده است در شعر خویش با انتشار دفترهای رستاخیز، خطی زسرعت و از آتش، دشت ارژن در عوالمی متفاوت با مجموعه های چلچراغ و مرمر سیر می كند، عوالمی گسترده تر از احساسات و عواطف فردی و رنج های تنهایی. در شعر او اینك غم وشادی دیگران بیشتر جلوه گر است و احساس او در خلال شعرش تپش دل وی را هم آهنگ با ضربان قلب مردم به گوش جان می رساند. خود او این تجربه ی معنوی بزرگ را در مقدمه ی دشت ارژن چنین تعبیر كرده است: “ دیری است تا شعرم به یك عاطفه ی همگانی بدل شده است گویی كه زبان جمع است. و این نه ازان روست كه خواسته ام تا از زبان جمع مستحیل شده ام.[2]

سیمین بهبهانی آنچه را كه هست می بیند و می گوید و آنچه را كه می گوید به آن اعتقاد دارد.همان گونه كه ذكر شد برای آشنایی بیشتر با شخصیت و حسب حال وی، بهتر است كه به نوشته ها و سروده های ایشان مراجعه گردد كه خود گویاتر است. در كتاب “ با قلب خود چه خریدم؟‌” ( گزینه قصه ها و یا دهای سیمین بهبهانی ) و نیز كتاب كلید و خنجر مطلب حسب حال ( جنینی كه من بودم ) مطالبی به قلم توانای سیمین نوشته شده است كه بسیار مفید خواهد بود.

آشنایی با شخصیت و افكار یك نویسنده و شاعر قدم نخست برای درك نوشته ها و سروده های وی است.

سیمین با نخستین شعری كه در چهارده سالگی سرود در روزنامه ی “ نوبهار ” ملك الشعرا بهار چاپ شد نشان داد كه دردهای جامعه و روزگار مردم پریشان حال تا چه اندازه اندیشه ی او را از نوجوانی به خود مشغول می داشته است.[3]

سیمین اگرچه سرودن شعر را درقالب محمول عروضی آغاز كرد ولی شیوه ی نوین چهار پاره های به هم پیوشته را تا چند زمانی قالب بیشتر سروده های او را تشكیل می داد تا این كه رفته رفته به غزل گرایش بیشتر یافت و توانست در این پهنه به آفرینش آثاری برجسته و چشم گیر و شهرتی شایسته دست یابد.
ویژگی هایی از شعر سیمین

گفتیم كه سیمین در غزل تحولی عظیم را پدید آورد، به این صورت كه آن را با مسائل روزمره و سوژه های نمایشی و گفت و گو ها پیوند داد. غزل وی دارای سبكی خاص است كه باید آن را منحصر به فرد دانست. سیمین از سال 1352 ه.ش. و پس از انتشار كتاب رستاخیز خود شیوه ی تازه یی را در پرداختن غزل معاصر بنیاد نهاد كه بدون هیچ تفاخری به لزوم آن سخت باور داشت. این شیوه ی تازه از هنگامی در شعر سیمین شكل گرفت كه از دیدگاه دیگری به غزل نگریست و نه تنها در گزینش مضامین از هر دست ، به نوآوری پرداخت، كه در استفاده از اوزان غزل روش دیگری به كار بست و وی بر این باور بود كه “ ما امروز نیاز به اوزان تازه داریم، به جست و جو می رویم و در میان پاره های كلام آن را كشف می كنیم ”[4]

وی از قالب كلاسیك غزل كناره گرفت كه در آن توفیقی چشم گیر یافت. خود در این باره چنین می گوید:

معرفی آثار سیمین بهبهانی

سیمین علاوه بر آنكه شاعر و نویسنده است جامعه شناس خوبی هم هست و این مطلب در اشعار و نوشته هایش كاملا مشاهده می گردد كه باعث تاثیرگذاری بیشتر سروده ها و نوشته هایش شده است.

اشعار:

سه تار شكسته – كولی و ناله و عشق – جای پا – چلچراغ – مرمر- رستاخیز – خطی ز سرعت و از آتش – دشت ارژن – یك دریچه ی آزادی – عاشق تر از همیشه بخوان – گزینه اشعار – جای پا تا آزادی – از سال های آب و سراب- یاد بعضی نفرات.

قصه ها و سروده های وی در مورد زن بیش از این چند مورد است كه اشاره شد برای طولانی نشدن بحث به ذكر نام بقیه آنها بسنده می شود.

قصه ها : جهان و كار جهان، جنت الملوك، فنجان چهل سال پیش، در حلقه ی كیمیا و زنجیر، بذل و محبت ( با قلب خود چه خریدیم )

اشعار: دل همچو آفتاب ( رستاخیز )، درد نیاز و صبر كن ماه دگر ( چلچراغ ) رقاصه، فوق العاده، معلم و شاگرد، واسطه ( جای پا )

عوامل موثر درایجاد شعر از دیدگاه سیمین

1- زمان وشعر:

سیمین شعر را تابع و تحت تاثیر زمان می داند و خود می گوید كه به من اعتراض می كنند و می‌گویند: روزی در میدان غزل هزارساله می تاختی. آن غزل های شیرین و پرشور، در آن قالب های قدیم و مأنوس، كجا رفتند؟ و چرا به آن روش سرودن را رها كرده ای؟ و خود جواب می دهد كه: «تاختن نه، كه سمند لنگی می راندم؛ شوری اگر بود، شور جوانی بود و مایه ی جوشش.

من هنوز آن شهامت را نداشته ام كه از بنیان ویران كنم. هنوز از همان افاعیل معمول استفاده می كنم . اما ضرب را آن ضرب رقصان و خوشایند را به دور افكنده ام.»

بدین صورت سیمین اذعان می دارد كه قالب غزل پیشینیان برای این زمان مناسب نیست و نیاز به غزلی متحول است تا حرف قابل فهم مردم زمانش باشد.

2- انسجام در شعر امروز و شعر سنتی:

سیمین می كوشد تا تلفیقی بین شعر امروز و شعر كلاسیك برقرار سازد و واژه های امروز را به كمك تلفیق با واژه های كهن در هم بگنجاند. وی در كل نظام تغییری پدید نمی آورد. غزل همان غزل قدیم است با مضامین روز. لذا دست به تغییر اركان و اوزان شعر می زند. بیشتر غزل های مجموعه رستاخیز وی از این نوع هستند.

مرگ قهرمان

نیستی قهرمان دگر، كه تو را

بر سر دوش چون سبو ببرند

چه شد آن خوان برگشاده، كه خلق

سهمی از افتخار او ببرند؟

ای فراموش مانده ماهی چند

نام تو بر سر زبان ها نیست

از تو در محفل شبانه ی ما

قصه ها نیست، داستان ها نیست

( رستاخیز، ص 157 )

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *